“Ως ελάχιστο φόρο τιμής στη μνήμη ενός ανθρώπου…”

Επικήδειος Λόγος για τον Κύριο Σπύρο Καραμούντζο

Σήμερα στεκόμαστε με βαθιά συγκίνηση και ευλαβικό σεβασμό ενώπιον της μνήμης ενός ανθρώπου που δεν υπήρξε απλώς δάσκαλος και ποιητής, αλλά μορφή εμβληματική, φυσιογνωμία με πνευματικό ανάστημα και παρουσία ακτινοβόλο. Ο Κύριος Σπύρος Καραμούντζος, σε ηλικία 94 ετών, ολοκλήρωσε μια βιοτή μεστή παιδείας, ήθους, στοχασμού και δημιουργικής καρποφορίας, αφήνοντας πίσω του πνευματική παρακαταθήκη ανεξίτηλη.

Γέννημα της Καρυάς Αργολίδας, υπήρξε άρρηκτα συνδεδεμένος με τον τόπο του, με τη συλλογική μνήμη του χωριού, με την ιστορία, τη γλώσσα και την ποίηση. Δεν κατέγραφε απλώς την Καρυά, την ενσάρκωνε. Υπήρξε θεματοφύλακας της παράδοσης και ζώσα κιβωτός μνήμης.

Υπήρξες άνθρωπος μιας γενιάς που πέρασε τις συμπληγάδες της Ιστορίας, την Κατοχή, τον Εμφύλιο, τη μετεμφυλιακή δοκιμασία και τα χρόνια της δικτατορίας και όμως έμεινε όρθια.

Και για σένα προσωπικά, Κύριε Σπύρο, αυτά δεν ήταν ιστορικές αναφορές αλλά βιώματα. Μέσα στην Κατοχή, όπως μου είχες αφηγηθεί, έχασες τον θείο σου Σπύρο, τον δάσκαλο της Καρυάς, από προδότες ταγματασφαλίτες και φιλογερμανικά στοιχεία. Και τότε έδωσες μια υπόσχεση να γίνεις δάσκαλος όπως εκείνος. Και την κράτησες.

Εγώ σε γνώρισα πρώτα μέσα από το έργο σου. Αναζητώντας στοιχεία για την Καρυά βρήκα δημοσιεύσεις σου στην Αργολική Αρχειακή Βιβλιοθήκη. Ύστερα, μετά την απώλεια του παππού μου, εντρύφησα στο Λόγια Καρυάς και μέσα από τις σελίδες του πήρα μια πρώτη γεύση της παλιάς Καρυάς, μιας Καρυάς βιωμένης, αυθεντικής, όπως την αποτύπωσες εσύ.

Η απώλεια του παππού μου λειτούργησε ως εσωτερικός καταλύτης. Και τότε είπα πως όταν ανέβω στην Καρυά θα έρθω να σε γνωρίσω.

Και έτσι έγινε.

Ήταν 25 Ιουνίου 2025 όταν πήγα για πρώτη φορά στο σπίτι σου. Καθίσαμε πρώτα για ώρες στην αυλή και από τα πρώτα κιόλας λεπτά αντίκρισα την εμβληματική σου προσωπικότητα. Μου μίλησες για την Καρυά της εποχής σας, για τις μνήμες του χωριού, για την ποίηση, για έναν κόσμο που έμοιαζε να ζωντανεύει μπροστά μου.

Ύστερα περάσαμε μέσα και μου χάρισες το βιβλίο Τα Δειλινά.

Δεν ήταν απλώς ένα βιβλίο.

Ήταν μύηση.

Τις ημέρες που ακολούθησαν εντρύφησα σε αυτό με χαρά και με συγκλόνισε η εικονοποιητική δύναμη της ποίησής σου. Δεν διάβαζα απλώς τους στίχους σου, τους έβλεπα. Με έκανες να απεικονίζω εσωτερικά όσα έγραφες. Ήταν κάτι συναρπαστικό.

Εκείνο το καλοκαίρι, στην αποθήκη του παππού μου, ανάμεσα σε εκατοντάδες βιβλία, βρήκα κι άλλα έργα σου:

Αλκυόνες Ρεντίφης,

Οι γνώσεις δίνουν φτερά στην έμπνευση,

Ζητείται ποιητής,

Poet’s Garden.

Και όταν σε ξανασυνάντησα στα μέσα προς τέλη Αυγούστου, σου μίλησα λεπτομερώς για όλα αυτά τα βιβλία και τα ποιήματα που με συγκίνησαν περισσότερο. Χάρηκες που είχα διαβάσει τον Ρεντίφη.

Μου μίλησες τότε για την Καρυά της εποχής σου και της εποχής του παππού μου. Για τα είκοσι αλώνια του χωριού. Μου είπες πως τον παππού μου τον έλεγαν «Ντίνη» και εσένα «Πίππη».

Με εντυπωσίαζε βαθιά η αξιοθαύμαστη μνημονική σου διαύγεια, στα 94 σου χρόνια ανακαλούσες πρόσωπα και περιστατικά με ακρίβεια θαυμαστή, σαν να κρατούσες μέσα σου ατόφια μια ολόκληρη Καρυά.

Θυμάμαι ιδιαίτερα την 22α Αυγούστου στην Καρυά όταν μου χάρισες τα Δοξαρίσματα και Δροσοσταλίδες και μου έγραψες:

«Τιμής ένεκεν στον Κωνσταντίνο Μπουντούρη, με πολλή εκτίμηση και πολλές ευχές για την υγεία του και την πρόοδό του στη ζωή».

Την αφιέρωση αυτή τη φυλάσσω ως κειμήλιο.

Ήθελες ακόμη να μου χαρίσεις και το Τα Ερωτικά, όμως είχαν τελειώσει τα αντίτυπα.

Και ύστερα ήρθε ο Σεπτέμβριος.

Στο σχολείο, σε κάθε διάλειμμα, καθόμουν και διάβαζα τα βιβλία σου. Μου κρατούσαν συντροφιά σε κάθε διάλειμμα, συνέχιζαν σιωπηλά έναν διάλογο που είχε ήδη αρχίσει.

Θυμάμαι το απίστευτο χιούμορ σου, τόσο συγγενικό με του παππού μου, τη σοφία σου, τη νοοτροπία σου.

Και αν κάτι συμπυκνώνει την εικόνα μου για εσένα, είναι εκείνη η φράση της κυρίας Μαίρης, της συνοδοιπόρου σου:

«Είχες έναν παππού που ήξερε πάρα πολλά και τώρα έχεις έναν άλλο παππού που ξέρει πάρα πολλά».

Και πράγματι έτσι σε ένιωθα.

Σαν δεύτερο παππού.

Και δεν θα ξεχάσω ποτέ όταν μου είπες

«Όταν έχω πεθάνει, να περνάς να μου ανάβεις κάνα κεράκι».

Για μένα αυτό δεν ήταν μια απλή κουβέντα.

Ήταν παρακαταθήκη.

Ήταν δεσμός.

Και αν κάτι σε συμβολίζει, είναι τα αιθαλή δέντρα.

Όπως τα φύλλα τους δεν πέφτουν, έτσι και τα δικά σου φύλλα δεν θα πέσουν ποτέ.

Η παρακαταθήκη σου είναι αειθαλής, όπως αειθαλής υπήρξες και εσύ ο ίδιος.

Και αν θα ήθελα να πω τι χάνω εγώ και τι χάνει η Καρυά

Εγώ χάνω έναν φάρο.

Έναν διδάσκαλο.

Έναν πνευματικό οδηγό.

Δεν ήσουν για μένα ένας απλός Καρυώτης ή φίλος του παππού μου.

Ήσουν ο δάσκαλός μου.

Η Καρυά χάνει τον ποιητή της.

Γιατί οι τόποι είναι κυρίως οι άνθρωποί τους.

Και η Καρυά δεν θα λησμονήσει εκείνους που την αγάπησαν, τη βοήθησαν και την ύψωσαν.

Ο Κύριος Σπύρος ήταν, είναι και θα είναι ο ποιητής της.

Εκείνος που κράτησε μνήμες ζωντανές για να μη γλιστρήσουν στη λήθη.

Εκείνος που συντρόφευσε ανθρώπους μέσα από τα ποιήματά του.

Γιατί άνθρωποι σαν τον Κύριο Σπύρο δεν φεύγουν.

Ριζώνουν.

Μένουν.

Στους στίχους τους

Στη μνήμη του τόπου

Στις καρδιές των ανθρώπων

Ο Κύριος Σπύρος πέρασε στην αθανασία της μνήμης.

Αιωνία του η μνήμη.

Και τώρα ίσως είναι η ώρα για το τελευταίο σου δειλινό

το πιο μεγάλο

το πιο γαλήνιο

το πιο φωτεινό

Καλό σου ταξίδι, Κύριε Σπύρο…

Καλό σου ταξίδι!