Η ΒΙΑ ΣΤΑ ΣΧΟΛΕΙΑ ΚΑΙ Η ΑΛΛΑΓΗ ΤΗΣ ΟΙΚΟΓΕΝΕΙΑΣ: ΠΟΙΟΣ ΠΡΟΣΤΑΤΕΥΕΙ ΤΟΥΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟΥΣ;

Γράφει και σχολιάζει ο Δημήτρης Σαλαπάτας Δικηγόρος Δ Σ Ν.

Η πρόσφατη τραγική υπόθεση της καθηγήτριας Σοφία Χρηστίδου από τη Θεσσαλονίκη, που δίδασκε στο 3ο Γενικό Λύκειο Θεσσαλονίκης, άνοιξε ξανά μια δύσκολη αλλά αναγκαία συζήτηση για το τι πραγματικά συμβαίνει σήμερα μέσα στις σχολικές αίθουσες.

Για πολλούς εκπαιδευτικούς, το σχολείο δεν είναι πλέον μόνο ένας χώρος μετάδοσης γνώσης, αλλά συχνά ένας χώρος έντασης, πίεσης και – σε ορισμένες περιπτώσεις – φόβου. Υπάρχουν δάσκαλοι και καθηγητές που αισθάνονται ότι πρέπει να αντιμετωπίσουν όχι μόνο τις δυσκολίες της εκπαίδευσης, αλλά και συμπεριφορές μαθητών που ξεπερνούν τα όρια του σεβασμού.

Η συζήτηση όμως δεν μπορεί να περιοριστεί μόνο στο σχολείο. Το πρόβλημα είναι βαθύτερο και συνδέεται με μεγάλες κοινωνικές αλλαγές που έχουν επηρεάσει τη δομή της οικογένειας και τον τρόπο με τον οποίο μεγαλώνουν τα παιδιά σήμερα.

Η ΑΛΛΑΓΗ ΤΗΣ ΟΙΚΟΓΕΝΕΙΑΚΗΣ ΔΟΜΗΣ

Τα τελευταία χρόνια η ελληνική οικογένεια έχει αλλάξει σημαντικά. Εκεί που κάποτε υπήρχαν οικογένειες με πολλά παιδιά, σήμερα ολοένα και περισσότερα ζευγάρια επιλέγουν – ή αναγκάζονται – να αποκτήσουν μόνο ένα παιδί. Το μοναχοπαίδι συχνά μεγαλώνει χωρίς την καθημερινή εμπειρία της συμβίωσης με αδέλφια. Η αλληλεπίδραση, η διαφωνία, η συνεργασία και η διαπραγμάτευση που φυσιολογικά αναπτύσσονται ανάμεσα σε αδέλφια αποτελούν βασικά στοιχεία κοινωνικοποίησης. Όταν αυτά απουσιάζουν, το παιδί μπορεί να δυσκολεύεται περισσότερο να μάθει να συνυπάρχει με άλλους συνομηλίκους.

ΟΙ ΓΟΝΕΙΣ ΠΟΥ ΛΕΙΠΟΥΝ ΑΠΟ ΤΟ ΣΠΙΤΙ

Παράλληλα, οι οικονομικές συνθήκες έχουν αλλάξει δραματικά την καθημερινότητα των οικογενειών. Πολλοί γονείς εργάζονται πολλές ώρες για να ανταποκριθούν στις υποχρεώσεις της ζωής.

Αυτό σημαίνει ότι τα παιδιά περνούν μεγάλο μέρος της ημέρας μόνα τους ή μπροστά σε οθόνες. Η φυσική παρουσία, η συζήτηση, τα όρια και η καθημερινή καθοδήγηση από τους γονείς συχνά περιορίζονται.

Όταν η οικογένεια δεν έχει τον χρόνο να λειτουργήσει ως βασικός χώρος διαπαιδαγώγησης, το παιδί συχνά φτάνει στο σχολείο χωρίς τα απαραίτητα όρια συμπεριφοράς.

Η ΑΥΞΗΣΗ ΤΩΝ ΜΟΝΟΓΟΝΕΪΚΩΝ ΟΙΚΟΓΕΝΕΙΩΝ

Ένα ακόμη στοιχείο που παρατηρείται όλο και πιο συχνά είναι η αύξηση των μονογονεϊκών οικογενειών. Σε πολλές περιπτώσεις, μετά από έναν χωρισμό ή διαζύγιο, το παιδί μεγαλώνει κυρίως με έναν γονέα – συνήθως τη μητέρα.

Ο γονέας αυτός καλείται να ανταποκριθεί μόνος του σε πολλαπλούς ρόλους: να εργαστεί, να φροντίσει το σπίτι, να μεγαλώσει το παιδί και να καλύψει συναισθηματικά κενά. Το βάρος είναι μεγάλο και συχνά δεν υπάρχουν οι απαραίτητες υποστηρικτικές δομές. Αυτό δεν σημαίνει ότι οι μονογονεϊκές οικογένειες δεν μπορούν να μεγαλώσουν σωστά παιδιά. Σημαίνει όμως ότι οι δυσκολίες είναι μεγαλύτερες και η κοινωνία οφείλει να το αναγνωρίσει.

ΤΟ ΣΧΟΛΕΙΟ ΔΕΝ ΜΠΟΡΕΙ ΝΑ ΕΙΝΑΙ ΜΟΝΟ ΤΟΥ

Το σχολείο δεν μπορεί να λειτουργήσει ως υποκατάστατο της οικογένειας. Ο ρόλος του είναι να διδάσκει γνώση, αξίες και κοινωνική συνύπαρξη, αλλά χρειάζεται τη συνεργασία των γονέων και της πολιτείας.

Όταν ένας εκπαιδευτικός προσπαθεί να βάλει όρια μέσα στην τάξη, δεν θα πρέπει να αισθάνεται απροστάτευτος. Η αυστηρότητα που έχει στόχο την πειθαρχία και τον σεβασμό δεν είναι καταπίεση· είναι απαραίτητο στοιχείο της παιδαγωγικής διαδικασίας.

Αντίθετα, όταν κάθε προσπάθεια επιβολής κανόνων αμφισβητείται ή καταγγέλλεται, τότε το μήνυμα που περνά στα παιδιά είναι ότι μπορούν να κάνουν τα πάντα χωρίς συνέπειες.

ΜΙΑ ΚΟΙΝΩΝΙΑ ΠΟΥ ΠΡΕΠΕΙ ΝΑ ΞΑΝΑΒΡΕΙ ΤΗΝ ΙΣΟΡΡΟΠΙΑ ΤΗΣ

Η υπόθεση της Σοφίας Χρηστίδου δεν είναι απλώς ένα μεμονωμένο περιστατικό. Είναι μια αφορμή για βαθύτερο προβληματισμό.

Αν θέλουμε σχολεία όπου η γνώση μεταδίδεται με σεβασμό και ασφάλεια, τότε πρέπει να επανεξετάσουμε πολλά πράγματα:

τον τρόπο που μεγαλώνουμε τα παιδιά μας,

τον χρόνο που αφιερώνουμε σε αυτά, τον σεβασμό προς τον εκπαιδευτικό και την ευθύνη που έχει η κοινωνία συνολικά.

Γιατί ένα πράγμα είναι βέβαιο: όταν οι δάσκαλοι φοβούνται να μπουν στην τάξη, τότε κάτι βαθύτερο δεν λειτουργεί σωστά στην κοινωνία μας.