Η καταγραφή και η συγκριτική αποτύπωση των δημοτικών τελών αποτελεί κρίσιμο εργαλείο διαφάνειας και λογοδοσίας στην Τοπική Αυτοδιοίκηση. Σε μια περίοδο αυξημένων δημοσιονομικών πιέσεων για τα νοικοκυριά, η συστηματική παρουσίαση των ανταποδοτικών τελών καθαριότητας και ηλεκτροφωτισμού επιτρέπει τόσο στους πολίτες όσο και στους αιρετούς να αξιολογήσουν το πραγματικό κόστος των δημοτικών υπηρεσιών και να συγκρίνουν πολιτικές επιλογές μεταξύ δήμων.
Η διαμόρφωση βέβαια των Δημοτικών ελκών είναι πολυπαραγοντική και πρώτα από όλα πρέπει να αντιστοιχεί σε ένα συγκεκριμένο επίπεδο υπηρεσιών για να συγκριθεί.
Ειδικότερα, ο κ. Καρδούλας σε ανάρτηση του στο facebook, παρουσιάζοντας αναλυτικά στοιχεία και πίνακες, προχωρά σε μια πρωτοβουλία με ιδιαίτερη σημασία: για πρώτη φορά δημοσιεύονται συγκεντρωτικά στην Ελλάδα οι συντελεστές των ανταποδοτικών τελών καθαριότητας και ηλεκτροφωτισμού για κατοικίες και στους 332 δήμους της χώρας για το έτος 2026. Η καταγραφή αυτή αποτυπώνει τη μέση ετήσια επιβάρυνση των νοικοκυριών, επιτρέποντας ουσιαστική συγκριτική ανάλυση.
Οι συντελεστές των δημοτικών τελών αντλήθηκαν από τις αναρτήσεις στη «Διαύγεια», διασφαλίζοντας θεσμική εγκυρότητα και διαφάνεια ως προς τις πηγές. Στους πίνακες που ακολουθούν απεικονίζονται τα τέλη που ισχύουν στα μεγάλα αστικά κέντρα κάθε δήμου και όχι στις τοπικές κοινότητες ή στους οικισμούς. Στις περιπτώσεις όπου στον ίδιο δήμο εφαρμόζονται περισσότερες από μία ζώνες τελών για κατοικίες εντός του αστικού ιστού, υπολογίστηκε και παρουσιάζεται ο μέσος όρος, ώστε να αποτυπώνεται μια αντιπροσωπευτική εικόνα της συνολικής επιβάρυνσης.
Η συγκεκριμένη καταγραφή φιλοδοξεί να αποτελέσει βάση για τεκμηριωμένο δημόσιο διάλογο γύρω από το ύψος, τη δικαιοσύνη και την ανταποδοτικότητα των δημοτικών τελών, αναδεικνύοντας διαφορές, τάσεις και ενδεχόμενες ανισότητες στο επίπεδο των δήμων.
Σύμφωνα με τα στοιχεία που επεξεργάστηκε ο κ. Καρδούλας
Τριάντα τέσσερις (34) δήμοι αύξησαν τα δημοτικά τέλη για κατοικίες το 2026, οι δήμοι Αγίας Βαρβάρας (7%), Αντιπάρου (11%), Αρταίων (20%), Βόλου (5%), Δράμας (18%), Έδεσσας (20%), Ελευσίνας (5%), Ζαγορίου (11%), Ηράκλειας (34,3%), Ιητών (14%), Ιωαννιτών (7%), Καλλιθέας (5%), Κερατσινίου-Δραπετσώνας (20%), Κρωπίας (49,4%), Λεβαδέων (22%), Λέρου (16,3%), Ναυπακτίας (9%), Νεάπολης-Συκεών (6%), Νέας Σμύρνης (7,1%), Νέας Φιλαδέλφειας-Νέας Χαλκηδόνος (9%), Νεμέας (33,3%), Νότιου Πηλίου (5%), Ξάνθης (19%), Παύλου Μελά (18%), Πειραιώς (12%), Πρέβεζας (16%), Πύλου-Νέστορος (34%), Σερβίων (10%), Σιντικής (18%), Σκοπέλου (3,4%), Τεμπών (12,1%), Τήλου (39%), Φολεγάνδρου (42%) και Ωραιοκάστρου (30%).
Αντίθετα, έξι (6) δήμοι μείωσαν τα δημοτικά τέλη για κατοικίες το 2026, οι δήμοι Αιγιαλείας (10%), Αργιθέας (12,50%), Δοξάτου (2,7%), Ευρώτα (6,7%), Σαμοθράκης (4%) και Φαιστού (3,2%).
Τον υψηλότερο συντελεστή ανταποδοτικών τελών καθαριότητας και ηλεκτροφωτισμού για κατοικίες ανά τετραγωνικό μέτρο (τ.μ.) μεταξύ των 332 δήμων της χώρας το 2026 έχει ο Δ. Ύδρας με 3,28 € και ακολουθούν οι δήμοι Αργούς-Μυκηνών (2,95 €), Νέας Προποντίδας (2,85 €), Αργοστολίου (2,72 €), Σαμοθράκης (2,66 €), Λευκάδας (2,60 €), Εορδαίας (2,55 €), Σπετσών (2,52 €), Καβάλας, Επιδαύρου, Οινουσσών και Τήλου (και οι τέσσερις 2,50 €), Ιθάκης (2,48 €), Λαρισαίων (2,47 €) και Παξών (2,45 €).
Αντίθετα, το χαμηλότερο συντελεστή ανταποδοτικών τελών καθαριότητας και ηλεκτροφωτισμού για κατοικίες ανά τ.μ. μεταξύ των 332 δήμων της χώρας το 2026 έχει ο Δ. Τανάγρας με 0,48 € και ακολουθούν οι δήμοι Ανάφης (0,50 €), Χάλκης (0,55 €), Ικαρίας (0,63 €), Οιχαλίας (0,65 €), Αργιθέας (0,70 €), Ελευσίνας (0,71 €), Ανδραβίδας-Κυλλήνης (0,72 €), Αστυπάλαιας (0,72 €), Μεγίστης (0,74 €), Ασπροπύργου (0,76 €), Δωδώνης (0,85 €), Φιλιατών (0,85 €) και Αρχαίας Ολυμπίας (0,87 €).
Σε πανελλαδικό επίπεδο τη μεγαλύτερη μέση ετήσια επιβάρυνση λόγω ανταποδοτικών τελών έχουν τα νοικοκυριά του Δ. Άργους-Μυκηνών με 292 € και ακολουθούν τα νοικοκυριά των δήμων Ύδρας (286 €), Πυλαίας-Χορτιάτη (255 €), Επιδαύρου (247 €), Εορδαίας (246 €), Αργοστολίου (241 €), Νέας Προποντίδας (241 €), Σπετσών (236 €), Ναυπλιέων (232 €), Ηράκλειας και Κισσάμου (και οι δύο 227 €), Κορινθίων και Καβάλας (και οι δύο 221 €), Λευκάδας (220 €) και Λαρισαίων (219 €).
Αντίθετα, τη μικρότερη μέση ετήσια επιβάρυνση σε πανελλαδικό επίπεδο έχουν τα νοικοκυριά του Δ. Ανάφης με 28 € και ακολουθούν τα νοικοκυριά των δήμων Χάλκης (36 €), Τανάγρας (43 €), Αργιθέας (47 €), Ικαρίας (49 €), Μεγίστης και Αστυπάλαιας (και οι δύο 54 €), Οιχαλίας (56 €), Γαύδου (61 €), Ελευσίνας και Σίκινου (και οι δύο 65 €), Δωδώνης και Ασπρόπυργου (και οι δύο 67 €), Ανδραβίδας-Κυλλήνης (68 €), Σερίφου και Φιλιατών (και οι δύο 76 €).
Για να γίνει όμως ομοειδής σύγκριση μεταξύ των δήμων, έγινε κατηγοριοποίησή τους βάσει του πληθυσμού και δημιουργήθηκαν οι εξής πέντε κατηγορίες δήμων: Πάρα πολύ μεγάλοι δήμοι με πληθυσμό μεγαλύτερο από 100.000 κατοίκους, μεγάλοι δήμοι με πληθυσμό από 50.001 έως 100.000 κατοίκους, μεσαίοι δήμοι με πληθυσμό από 20.001 έως 50.000 κατοίκους, μικροί δήμοι με πληθυσμό από 5.000 έως 20.000 κατοίκους και πολύ μικροί δήμοι με πληθυσμό μικρότερο από 5.000 κατοίκους.
Στους πίνακες που ακολουθούν απεικονίζονται οι συντελεστές των ανταποδοτικών τελών καθαριότητας και ηλεκτροφωτισμού για κατοικίες το 2026 (€/τ.μ.), η μέση ετήσια επιβάρυνση ανά νοικοκυριό σε ευρώ, ο πληθυσμός (απογραφή 2021) και η έκταση (Km2) των δήμων, σύμφωνα με στοιχεία της διαύγειας και της ΕΛΣΤΑΤ. Για τη μέση ετήσια επιβάρυνση ανά νοικοκυριό ελήφθη υπόψη το μέσο εμβαδό των κατοικιών σε κάθε δήμο, σύμφωνα με στοιχεία της ΕΛΣΤΑΤ από την απογραφή του 2021.
Ανταποδοτικά τέλη καθαριότητας και ηλεκτροφωτισμού κατοικιών 2026, των 16 πολύ μεγάλων δήμων της χώρας με πληθυσμό μεγαλύτερο από 100.000 κατοίκους
Τον υψηλότερο συντελεστή έχει ο Δ. Λαρισαίων με 2,47 €/τ.μ. και ακολουθούν οι δήμοι Βόλου (2,25 €/τ.μ.) και Ιωαννιτών (2,10 €/τ.μ.), ενώ το χαμηλότερο έχει ο Δ. Πατρέων (1 €/τ.μ.) και ακολουθούν οι δήμοι Αθηναίων και Νίκαιας-Αγίου Ιωάννη Ρέντη (και οι δύο 1,40 €/τ.μ.).
Τη μεγαλύτερη μέση ετήσια επιβάρυνση λόγω ανταποδοτικών τελών έχουν τα νοικοκυριά του Δ. Λαρισαίων με 219 € και ακολουθούν τα νοικοκυριά των δήμων Βόλου (196 €) και Χανίων (181 €), ενώ τη μικρότερη επιβάρυνση έχουν τα νοικοκυριά του Δ. Πατρέων με 85 € και ακολουθούν τα νοικοκυριά των δήμων Αθηναίων (100 €) και Κορδελιού-Ευόσμου (102 €).
Ο συντελεστής των ανταποδοτικών τελών του Δ. Λαρισαίων (2,47 €/τ.μ.) είναι υψηλότερος κατά 49% από το σταθμισμένο ανάλογα με τον πληθυσμό μέσο όρο των άλλων 15 πολύ μεγάλων δήμων (1,65 €/τ.μ.), ενώ του Δ. Πατρέων (1 €/τ.μ.) είναι κατά 43% χαμηλότερος από το μέσο όρο των άλλων 15 δήμων (1,76 €/τ.μ.).
Τα νοικοκυριά του Δ. Λαρισαίων επιβαρύνονται ετήσια κατά μέσο όρο 76 € περισσότερο από το μέσο όρο των νοικοκυριών των άλλων 15 δήμων (143 €), ενώ τα νοικοκυριά του Δ. Πατρέων πληρώνουν 67 € λιγότερα το χρόνο από το μέσο όρο των νοικοκυριών των άλλων 15 πολύ μεγάλων δήμων (152 €).
Ανταποδοτικά τέλη καθαριότητας και ηλεκτροφωτισμού κατοικιών 2026, των 49 μεγάλων δήμων της χώρας με πληθυσμό από 50.001 έως 100.000 κατοίκους
Τον υψηλότερο συντελεστή έχει ο Δ. Καβάλας με 2,50 €/τ.μ. και ακολουθούν οι δήμοι Κορυδαλλού και Πυλαίας-Χορτιάτη (και οι δύο 2,39 €/τ.μ.), ενώ το χαμηλότερο έχει ο Δ. Τρικκαίων (1,03 €/τ.μ.) και ακολουθούν οι δήμοι Καρδίτσας (1,10 €/τ.μ.) και Πετρουπόλεως (1,18 €/τ.μ.).
Τη μεγαλύτερη μέση ετήσια επιβάρυνση λόγω ανταποδοτικών τελών έχουν τα νοικοκυριά του Δ. Πυλαίας-Χορτιάτη με 255 € και ακολουθούν τα νοικοκυριά των δήμων Καβάλας και Κορινθίων (και οι δύο 221 €), ενώ τη μικρότερη επιβάρυνση έχουν τα νοικοκυριά του Δ. Καλλιθέας με 86 € και ακολουθούν τα νοικοκυριά των δήμων Αιγάλεω (94 €), Νέας Ιωνίας (98 €) και Τρικκαίων (100 €).
Ο συντελεστής των ανταποδοτικών τελών του Δ. Καβάλας (2,50 €/τ.μ.) είναι υψηλότερος κατά 57% από το σταθμισμένο ανάλογα με τον πληθυσμό μέσο όρο των άλλων 48 μεγάλων δήμων (1,59 €/τ.μ.), ενώ του Δ. Τρικκαίων (1,03 €/τ.μ.) είναι κατά 36% χαμηλότερος από το μέσο όρο των άλλων 48 δήμων (1,62 €/τ.μ.).
Τα νοικοκυριά του Δ. Πυλαίας-Χορτιάτη επιβαρύνονται ετήσια κατά μέσο όρο 114 € περισσότερο από το μέσο όρο των νοικοκυριών των άλλων 48 δήμων (141 €), ενώ τα νοικοκυριά του Δ. Καλλιθέας πληρώνουν 58 € λιγότερα το χρόνο από το μέσο όρο των νοικοκυριών των άλλων 48 μεγάλων δήμων (144 €).
Ανταποδοτικά τέλη καθαριότητας και ηλεκτροφωτισμού κατοικιών 2026, των 89 μεσαίων δήμων της χώρας με πληθυσμό από 20.001 έως 50.000 κατοίκους
Τον υψηλότερο συντελεστή έχει ο Δ. Άργους-Μυκηνών με 2,95 €/τ.μ. και ακολουθούν οι δήμοι Νέας Προποντίδας (2,85 €/τ.μ.) και Αργοστολίου (2,72 €/τ.μ.), ενώ το χαμηλότερο έχει ο Δ. Ελευσίνας (0,71 €/τ.μ.) και ακολουθούν οι δήμοι Ανδραβίδας-Κυλλήνης (0,72 €/τ.μ.) και Ασπροπύργου (0,76 €/τ.μ.).
Τη μεγαλύτερη μέση ετήσια επιβάρυνση λόγω ανταποδοτικών τελών έχουν τα νοικοκυριά του Δ. Άργους-Μυκηνών με 292 € και ακολουθούν τα νοικοκυριά των δήμων Εορδαίας (246 €) και Αργοστολίου (241 €), ενώ τη μικρότερη επιβάρυνση έχουν τα νοικοκυριά του Δ. Ελευσίνας με 65 € και ακολουθούν τα νοικοκυριά των δήμων Ασπροπύργου (67 €) και Ανδραβίδας-Κυλλήνης (68 €).
Ο συντελεστής των ανταποδοτικών τελών του Δ. Άργους-Μυκηνών (2,95 €/τ.μ.) είναι υψηλότερος κατά 83% από το σταθμισμένο ανάλογα με τον πληθυσμό μέσο όρο των άλλων 88 μεσαίων δήμων (1,61 €/τ.μ.), ενώ του Δ. Ελευσίνας (0,71 €/τ.μ.) είναι κατά 57% χαμηλότερος από το μέσο όρο των άλλων 88 δήμων (1,64 €/τ.μ.).
Τα νοικοκυριά του Δ. Άργους-Μυκηνών επιβαρύνονται ετήσια κατά μέσο όρο 142 € περισσότερο από το μέσο όρο των νοικοκυριών των άλλων 88 δήμων (150 €), ενώ τα νοικοκυριά του Δ. Ελευσίνας πληρώνουν 88 € λιγότερα το χρόνο από το μέσο όρο των νοικοκυριών των άλλων 88 μεσαίων δήμων (153 €).
Ανταποδοτικά τέλη καθαριότητας και ηλεκτροφωτισμού κατοικιών 2026, των 128 μικρών δήμων της χώρας με πληθυσμό από 5.000 έως 20.000 κατοίκους
ον υψηλότερο συντελεστή έχει ο Δ. Επιδαύρου με 2,50 €/τ.μ. και ακολουθούν οι δήμοι Αριστοτέλη (2,40 €/τ.μ.) και Ηράκλειας (2,35 €/τ.μ.), ενώ το χαμηλότερο έχει ο Δ. Τανάγρας (0,48 €/τ.μ.) και ακολουθούν οι δήμοι Ικαρίας (0,63 €/τ.μ.) και Οιχαλίας (0,65 €/τ.μ.).
Τη μεγαλύτερη μέση ετήσια επιβάρυνση λόγω ανταποδοτικών τελών έχουν τα νοικοκυριά του Δ. Επιδαύρου με 247 € και ακολουθούν τα νοικοκυριά των δήμων Ηράκλειας και Κισσάμου (και οι δύο 227 €), ενώ τη μικρότερη επιβάρυνση έχουν τα νοικοκυριά του Δ. Τανάγρας με 43 € και ακολουθούν τα νοικοκυριά των δήμων Ικαρίας (49 €) και Οιχαλίας (56 €).
Ο συντελεστής των ανταποδοτικών τελών του Δ. Επιδαύρου (2,50 €/τ.μ.) είναι υψηλότερος κατά 62% από το σταθμισμένο ανάλογα με τον πληθυσμό μέσο όρο των άλλων 127 μικρών δήμων (1,54 €/τ.μ.), ενώ του Δ. Τανάγρας (0,48 €/τ.μ.) είναι κατά 69% χαμηλότερος από το μέσο όρο των άλλων 127 δήμων (1,56 €/τ.μ.).
Τα νοικοκυριά του Δ. Επιδαύρου επιβαρύνονται ετήσια κατά μέσο όρο 112 € περισσότερο από το μέσο όρο των νοικοκυριών των άλλων 127 δήμων (135 €), ενώ τα νοικοκυριά του Δ. Τανάγρας πληρώνουν 94 € λιγότερα το χρόνο από το μέσο όρο των νοικοκυριών των άλλων 127 μικρών δήμων (137 €).
Ανταποδοτικά τέλη καθαριότητας και ηλεκτροφωτισμού κατοικιών 2026, των 50 πολύ μικρών δήμων της χώρας με πληθυσμό μικρότερο από 5.000 κατοίκους
Τον υψηλότερο συντελεστή έχει ο Δ. Ύδρας με 3,28 €/τ.μ. και ακολουθούν οι δήμοι Σαμοθράκης (2,66 €/τ.μ.) και Σπετσών (2,52 €/τ.μ.), ενώ το χαμηλότερο έχει ο Δ. Ανάφης (0,50 €/τ.μ.) και ακολουθούν οι δήμοι Χάλκης (0,72 €/τ.μ.) και Αργιθέας (0,70 €/τ.μ.).
Τη μεγαλύτερη μέση ετήσια επιβάρυνση λόγω ανταποδοτικών τελών έχουν τα νοικοκυριά του Δ. Ύδρας με 286 € και ακολουθούν τα νοικοκυριά των δήμων Σπετσών (236 €) και Ιθάκης (216 €), ενώ τη μικρότερη επιβάρυνση έχουν τα νοικοκυριά του Δ. Ανάφης με 28 € και ακολουθούν τα νοικοκυριά των δήμων Χάλκης (36 €) και Αργιθέας (47 €).
Ο συντελεστής των ανταποδοτικών τελών του Δ. Ύδρας (3,28 €/τ.μ.) είναι υψηλότερος κατά 112% από το σταθμισμένο ανάλογα με τον πληθυσμό μέσο όρο των άλλων 49 πολύ μικρών δήμων (1,55 €/τ.μ.), ενώ του Δ. Ανάφης (0,50 €/τ.μ.) είναι κατά 69% χαμηλότερος από το μέσο όρο των άλλων 49 δήμων (1,59 €/τ.μ.).
Τα νοικοκυριά του Δ. Ύδρας επιβαρύνονται ετήσια κατά μέσο όρο 166 € περισσότερο από το μέσο όρο των νοικοκυριών των άλλων 49 δήμων (120 €), ενώ τα νοικοκυριά του Δ. Ανάφης πληρώνουν 97 € λιγότερα το χρόνο από το μέσο όρο των νοικοκυριών των άλλων 49 πολύ μικρών δήμων (125 €).
Συμπεράσματα – Προτάσεις
Γενικώς διαπιστώνονται ακραίες και δυσανάλογες τιμές των συντελεστών των ανταποδοτικών τελών καθαριότητας και ηλεκτροφωτισμού για κατοικίες μεταξύ ομοειδών και γειτονικών δήμων και συνεπώς προκύπτουν μεγάλες κοινωνικές ανισότητες μεταξύ των πολιτών.
Δεν υπάρχει έλεγχος, ούτε κάποιο πλαφόν για τις αυξήσεις των δημοτικών τελών από το Υπουργείο Εσωτερικών και έτσι κάποιοι δήμοι αυθαιρετούν στον καθορισμό τους.
Τα στοιχεία που δημοσιοποιούν οι δήμοι στη διαύγεια είναι πολλά, αλλά λείπει ο βαθμός ικανοποίησης των δημοτών από τις εν λόγω υπηρεσίες, όπως επίσης και η σύνδεσή τους με το στόχο και το αποτέλεσμα.
Το κόστος των δήμων για τις εν λόγω υπηρεσίες έχει επιβαρυνθεί τα τελευταία χρόνια, αλλά αυτή η μεταβολή δεν αντιστοιχεί σε ανάλογη εισοδηματική βελτίωση για την πλειονότητα των δημοτών.
Σύμφωνα με τα παραπάνω προτείνεται:
- Να αναλαμβάνονται δράσεις για τον περιορισμό του κόστους από τους δήμους και όχι η λογιστική μεταφορά των βαρών στους δημότες.
- Να αυξηθεί ο βαθμός διαφάνειας στη διαδικασία προσδιορισμού των δημοτικών τελών και η διαδικασία θα πρέπει να γίνει πιο ουσιαστική και πιο συμμετοχική. Θα πρέπει να καθιερωθεί η αντιστοίχιση και η σύγκριση των δαπανών με την ποιότητα των παρεχόμενων υπηρεσιών και των δράσεων για τη βελτίωσή τους, μέσω καθιέρωσης κάποιων κατάλληλων κοινών δεικτών.
- Το Υπουργείο Εσωτερικών, όπως και η ΚΕΔΕ να ανακοινώνουν συγκεντρωτικά στις αρχές του κάθε έτους τους συντελεστές των ανταποδοτικών τελών καθαριότητας και ηλεκτροφωτισμού τόσο για τις κατοικίες, όσο και για τα καταστήματα για όλους τους δήμους της χώρας, ώστε να αυξηθεί ο βαθμός διαφάνειας.
- Να καθορισθεί πλαφόν για τα δημοτικά τέλη σε κάθε δήμο από το Υπουργείο Εσωτερικών, σύμφωνα με το μέσο εισόδημα των δημοτών και τη βιωσιμότητα των δήμων, η οποία είναι ένας δείκτης που δείχνει το κατά πόσο ο δήμος ανταποκρίνεται στις σύγχρονες απαιτήσεις για απορρίμματα, ανακύκλωση και πράσινη ανάπτυξη.