ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΣ
ΡΑ ΚΑΜΠΆΝΑ ΥΠΑΠΑΝΤΉΣΕ
01/02/2026 19:56
1 '
Καλό μήνα!
Κατά το ορθόδοξο εορτολόγιο αύριο είναι η γιορτή της μητέρας.
Ένα τραγούδι ύμνος για εμένα που άκουγα τις ημέρες αυτες για την ημερα της εορτης της Υπαπαντης που ειναι αύριο στις 2 Φεβρουαριου από τα χείλη της πολυαγαπημένης μου γιαγιάς της Κικής Δημητρίου Πασσαλάρη το γένος Κοντογιάννη.Η ίδια μου έλεγε ότι και οι δυο γονεις της ( γεννημένοι στα τέλη του 19ου αιώνα) Δημητρης και Μαριγω –η γιαγιά Μαριγώ ήταν το γενος Ηλιού – το τραγουδούσαν ο ενας στο καφενείο αυτήν την μερα καπνιζοντας απολαυστικα τον ναργιλέ του και η μανα της την ωρα που μαγείρευε και έκανε τις δουλειές του σπιτιού. Το πρώτο τους σπίτι πριν έρθουν στο Πόρτο Χέλι το 1914 ήταν κοντά στον Άγιο Γιάννη Κρανιδίου. Ενώ εδώ στο Πόρτο Χέλι το σπίτι τους ήταν πίσω από την καφετέρια Coco . Και η προγιαγιά και ο προπάππος ηξεραν ‘’απ έξω’’ το Πιστεύω το Πάτερ Ημών και τα καλαντα επίσης στα Αρβανήτικα . Το όνομα της γιαγιάς Μαριγώς το είχε δώσει ο γιος της Άγγελος Κοντογιάννης στο καικι του και είναι το γνωστό καικιεστην φωτογραφία με την απεικονισμενη τσέτα στο Πόρτο Χέλι. Σε σχόλια φωτογραφίες αντίστοιχες
Ο θρύλος λεει ότι το συμβάν με το Ρα καμπάνα ε Υπαπαντήσε εχει γίνει στο πανηγύρι του εξωκκλησιού της Υπαπαντής των Αμπελακίων Σαλαμίνας
Το Ρα Καμπάνα ε Παπαντήσε είναι ένα τραγούδι σταθμός στα πολιτιστικά δρώμενα των Αρβανιτών . Σχεδόν κάθε γιορτή και κάθε πανηγύρι άνοιγε με αυτό το τραγούδι ενώ επαναλαμβανόταν άπειρες φορές κατά τη διάρκεια των πολυήμερων γλεντιών του προηγούμενου αιώνα. Αγαπήθηκε δε τόσο πολύ από τους προγόνους μας ώστε δικαίως αποκλήθηκε ο «εθνικός ύμνος» των Αρβανιτών.
Η θεματολογία του γνωστή και συνηθισμένη στην αρβανίτικη λαογραφία αφού περιγράφει τον πόθο ενός νέου προς μια κοπέλα. «Χτυπά η καμπάνα της Υπαπαντής, σήκω να πας στην εκκλησία» για να μπορέσω να σε δω, της λέει. Η εκκλησία και ο χορός που ακολουθούσε στο προαύλιο της ήταν ο μόνος χώρος όπου μπορούσαν να συναντηθούν οι νέοι της κλειστής αρβανίτικης κοινωνίας και να ανταλλάξουν βλέμματα. Γιατί μέχρι εκεί μόνον επέτρεπαν τα πολύ αυστηρά έθιμα της αρβανίτικης φάρας.
Ωστόσο ο νέος, οινοβαρής από την κατανάλωση κρασιού που επιβάλλετο στο πανηγύρι, παρασύρεται από το πάθος του για η Μαρία, την ηρωϊδα του τραγουδιού και την καλεί να ξεφύγουν από τον στενό κύκλο του χορού και να φιληθούν στα κλεφτά, τώρα που η μάνα δεν τους βλέπει. Ένας στίχος με προτροπή και πράξη ανεπίτρεπτη κι απαράδεκτη, η οποία όμως εξέφραζε τους μύχιους κι ανομολόγητους πόθους ενός ολόκληρου πληθυσμού, σκληρά καταπιεσμένου για αιώνες από μια άτεγκτη ηθική που άγγιζε τα όρια της ψυχολογικής νευρώσεως.
Και ήταν ίσως αυτή η προτροπή σε ερωτικές διαχύσεις, επάνω μάλιστα στον ιερό χρόνο και χώρο του μεγάλου πανηγυριού της Υπαπαντής, που έκανε το συγκεκριμένο τραγούδι να δεθεί τόσο πολύ με την ψυχοσύνθεση των προγόνων μας και να αντηχεί χιλιάδες φορές σε όλον τον Μεσογείτικο καμπο, στα Σπάτα και του Λιόπεσι τα χωριά, μέχρι το υπερήφανο Μαρκόπουλο την υπερήφανη και πανέμορφη Ερμιονίδα μας και σε όλα τα Αρβανιτοχώρια της Ελλάδας.
Ρα καμπά-, ρα καμπάνα Υπαπαντήσε (Χτύπησε η καμπάνα της Υπαπαντής)
ρα καμπάνα Υπαπαντήσε (Χτύπησε η καμπάνα της Υπαπαντής)
γκρούβα ζιότε βες νε κλίσε (σήκω κοπελιά να πας στην εκκλησία)
Ρα καμπά-, ρα καμπάνα ντι τρι κέρε (Χτύπησε η καμπάνα δύο-τρεις φορές)
ρα καμπάνα ντι τρι κέρε, (Χτύπησε η καμπάνα δύο-τρεις φορές)
γκρούβα ζιότε βες τσεμπέρε, (σήκω κοπελιά να βάλεις το μαντήλι)
Εα τουτου, εα τούτου πουθ’νιου κέρε (Έλα να σε φιλήσω μια φορά)
έα τούτου, πουθ’νιου κέρε (Έλα να σε φιλήσω μία φορά)
νάνι τσο καμ ντι ρεμπέρε (τώρα που έχω πιει κρασί)
Εα να-, εα νάνι κατανάνι (Έλα τώρα, τώρα δα)
έα νάνι, κατανάνι, (Έλα τώρα, τώρα δα)
τσου λια μάμα γκα ντιβάνι (που λείπει η μάνα σου στο χορό της πλατείας)
Δείτε παρακάτω μια εκπληκτική σύγχρονη εκτέλεση από τον αείμνηστο Σαλαμίνιο Μανώλη Καπετανάκη
Κοινοποιήστε την ανάρτηση: