Ώρα ευθύνης και δράσης για το περιβάλλον και τις τοπικές κοινωνίες

Τα ακραία καιρικά φαινόμενα των τελευταίων ετών, με αποκορύφωμα τις πρόσφατες καταστροφές που έπληξαν πολλές περιοχές της χώρας, ανέδειξαν με τον πιο σκληρό τρόπο τις συνέπειες της κλιματικής αλλαγής. Ζημιές στο φυτικό και ζωικό κεφάλαιο, απώλειες εισοδημάτων, καταστροφές περιουσιών και υποδομών μάς υποχρεώνουν πλέον να δούμε την πραγματικότητα χωρίς αυταπάτες.

Η φύση υπενθυμίζει διαρκώς τη δύναμή της. Η συχνότητα και η ένταση των φαινομένων δεν αφήνουν περιθώρια εφησυχασμού. Η περίοδος της αδράνειας έχει παρέλθει. Τώρα είναι η στιγμή της ατομικής και της συλλογικής ευθύνης, της ουσιαστικής ανησυχίας και του έμπρακτου ενδιαφέροντος για τον τόπο όπου ζούμε.

Οι Δήμοι της χώρας καλούνται να διαφυλάξουν ένα ανεκτίμητο κεφάλαιο: το φυσικό περιβάλλον, το ιδιαίτερο μικροκλίμα, το τοπίο, τους φυσικούς πόρους. Αυτά αποτελούν το πραγματικό συγκριτικό πλεονέκτημα των τοπικών κοινωνιών και την παρακαταθήκη για τις επόμενες γενιές.

Η αδιαφορία, η έλλειψη περιβαλλοντικής συνείδησης, ο ακραίος ατομικισμός και τα στενά συμφέροντα, μικρά ή μεγάλα, οδηγούν με μαθηματική ακρίβεια σε σοβαρές κοινωνικές, οικονομικές και περιβαλλοντικές επιπτώσεις. Απαιτούνται πλέον γενναίες αποφάσεις και ξεκάθαρες δεσμεύσεις, με πρωταγωνιστικό ρόλο την Τοπική Αυτοδιοίκηση και τη συμμετοχή των ενεργών πολιτών.

Βασικοί άξονες αυτής της προσπάθειας οφείλουν να είναι:

Α. Η αυστηρή και καθολική εφαρμογή της περιβαλλοντικής νομοθεσίας. Οι κανόνες προστασίας του περιβάλλοντος δεν αποτελούν επιλογή, αλλά υποχρέωση για τις δημοτικές και δημόσιες υπηρεσίες, τους επαγγελματίες και κάθε πολίτη.

Β. Οι μελέτες περιβαλλοντικών επιπτώσεων που συνοδεύουν μεγάλα αναπτυξιακά έργα πρέπει να εφαρμόζονται στην πράξη και όχι να μένουν σε επίπεδο διακηρύξεων. Απαιτούνται ουσιαστικοί, αντικειμενικοί και συνεχείς έλεγχοι από τις αρμόδιες αρχές.

Γ. Τα έργα υποδομής που υλοποιούν οι Δήμοι και οι δημοτικές επιχειρήσεις τους οφείλουν να στηρίζονται σε τεκμηριωμένες περιβαλλοντικές μελέτες και να έχουν θετικό περιβαλλοντικό αποτύπωμα. Η ανάπτυξη δεν μπορεί να έρχεται σε σύγκρουση με την προστασία του περιβάλλοντος.

Δ. Η διαχείριση των υδατικών πόρων αποτελεί πλέον κορυφαία προτεραιότητα. Η κατασκευή μικρών και μεγάλων φραγμάτων, έργων φιλικών προς το περιβάλλον, καθώς και ο εμπλουτισμός του υδροφόρου ορίζοντα, είναι αναγκαίες παρεμβάσεις. Το νερό δεν πρέπει να χάνεται ανεξέλεγκτα, αλλά να αξιοποιείται προς όφελος των τοπικών κοινωνιών.

Ε. Όπως εύστοχα επισημαίνει ένα διαχρονικό μήνυμα του οικολογικού κινήματος, το περιβάλλον δεν ανήκει αποκλειστικά στο παρόν, αλλά αποτελεί ευθύνη απέναντι στο μέλλον. Είναι αναγκαίο να αναγνωρίσουμε τα λάθη του παρελθόντος και να εγκαταλείψουμε την ψευδαίσθηση ότι ο άνθρωπος μπορεί να λειτουργεί πάνω από τους νόμους της φύσης.

Πρέπει να μπει τέλος σε πρακτικές που υποβαθμίζουν το φυσικό περιβάλλον: ανεξέλεγκτα μπαζώματα, παρεμβάσεις σε ρέματα, καταστροφές δασών, παράνομες περιφράξεις, παραβιάσεις της νομοθεσίας για τον αιγιαλό και τις παραλίες, αλλοίωση της χλωρίδας και της πανίδας.

Για να μη βρεθούμε ξανά απροετοίμαστοι μπροστά σε νέες καταστροφές, απαιτείται ευαισθητοποίηση, εγρήγορση και άμεση δράση. Η εφαρμογή των νόμων για όλους, χωρίς εξαιρέσεις, αποτελεί συνταγματική υποχρέωση και αίτημα της σύγχρονης εποχής.

Η ευθύνη βαραίνει όλους μας. Και ο χρόνος για ουσιαστικές αποφάσεις είναι τώρα.