Η «ΝΤΑΒΑΤΖΙΔΙΚΗ» ΛΟΓΙΚΗ ΤΗΣ ΕΙΣΠΡΑΞΗΣ ΤΗΣ ΜΟΥΣΙΚΗΣ ΚΑΙ Η ΑΜΥΝΑ ΤΩΝ ΚΑΤΑΣΤΗΜΑΤΩΝ ΥΓΕΙΟΝΟΜΙΚΟΥ ΕΝΔΙΑΦΕΡΟΝΤΟΣ

Υπάρχει κάτι βαθιά ενοχλητικό στον τρόπο με τον οποίο αντιμετωπίζονται σήμερα οι μικρές και μεσαίες επιχειρήσεις που χρησιμοποιούν μουσική. Ένα καφενείο, ένα μικρό καφέ, ένα εστιατόριο ή μια οικογενειακή επιχείρηση, που παλεύει καθημερινά να επιβιώσει μέσα σε ένα ασφυκτικό οικονομικό περιβάλλον, βρίσκεται συχνά αντιμέτωπη με ένα ακόμη «χαράτσι» για τη μουσική που ακούγεται στον χώρο της.

Και κάπου εδώ γεννάται το εύλογο ερώτημα: ΠΟΥ ΤΕΛΕΙΩΝΕΙ Η ΝΟΜΙΜΗ ΔΙΕΚΔΙΚΗΣΗ ΜΟΥΣΙΚΩΝ ΔΙΚΑΙΩΜΑΤΩΝ ΚΑΙ ΠΟΥ ΑΡΧΙΖΕΙ Η ΚΑΤΑΧΡΗΣΤΙΚΗ ΕΙΣΠΡΑΚΤΙΚΗ ΛΟΓΙΚΗ;

Ο GEA, μέσω των οργανισμών που εκπροσωπεί, διεκδικεί αμοιβές για τη δημόσια χρήση προστατευόμενης ηχογραφημένης μουσικής. Ας είμαστε ξεκάθαροι: ΤΑ ΝΟΜΙΜΑ ΔΙΚΑΙΩΜΑΤΑ ΠΡΕΠΕΙ ΝΑ ΠΡΟΣΤΑΤΕΥΟΝΤΑΙ ΚΑΙ ΟΙ ΠΡΑΓΜΑΤΙΚΟΙ ΔΙΚΑΙΟΥΧΟΙ ΠΡΕΠΕΙ ΝΑ ΑΜΕΙΒΟΝΤΑΙ.

Αυτό, όμως, δεν σημαίνει ότι κάθε απαίτηση είναι αυτομάτως νόμιμη, δίκαιη, εύλογη και ανεξέλεγκτη.

Δεν μπορεί η μουσική να μετατρέπεται σε ένα ατελείωτο κυνήγι είσπραξης. Δεν μπορεί ο κάθε μικρός επαγγελματίας να αντιμετωπίζεται ως εύκολος στόχος επειδή στο κατάστημά του ακούγεται μουσική. Δεν μπορεί η νομιμότητα να μετατρέπεται σε πρόσχημα για μια πρακτική που, στα μάτια πολλών επαγγελματιών, θυμίζει περισσότερο «ΝΤΑΒΑΤΖΙΛΙΚΙ ΤΗΣ ΜΟΥΣΙΚΗΣ» παρά δίκαιη και διαφανή διαχείριση δικαιωμάτων.

Ο χαρακτηρισμός αυτός είναι σκληρός. Είναι όμως η έκφραση της αγανάκτησης εκείνων που βλέπουν ανθρώπους να εργάζονται όλη την ημέρα, να αγωνίζονται να πληρώσουν ενοίκια, μισθούς, φόρους, ασφαλιστικές εισφορές και λογαριασμούς και, παρ’ όλα αυτά, να εμφανίζονται συνεχώς νέες απαιτήσεις για χρήματα, πολλές φορές χωρίς ο επαγγελματίας να μπορεί να καταλάβει με σαφήνεια ΓΙΑ ΠΟΙΑ ΑΚΡΙΒΩΣ ΜΟΥΣΙΚΗ ΠΛΗΡΩΝΕΙ ΚΑΙ ΠΟΙΟΝ ΑΚΡΙΒΩΣ ΔΙΚΑΙΟΥΧΟ ΑΠΟΖΗΜΙΩΝΕΙ.

Η επιχείρηση, λοιπόν, έχει κάθε δικαίωμα να ρωτήσει: ΠΟΙΟΥΣ ΔΙΚΑΙΟΥΧΟΥΣ ΕΚΠΡΟΣΩΠΕΙΤΕ; ΠΟΙΟ ΡΕΠΕΡΤΟΡΙΟ ΚΑΛΥΠΤΕΤΕ; Η ΜΟΥΣΙΚΗ ΠΟΥ ΧΡΗΣΙΜΟΠΟΙΩ ΑΝΗΚΕΙ ΣΤΟ ΡΕΠΕΡΤΟΡΙΟ ΣΑΣ; ΜΕ ΠΟΙΟΝ ΤΡΟΠΟ ΥΠΟΛΟΓΙΣΑΤΕ ΤΟ ΠΟΣΟ ΠΟΥ ΜΟΥ ΖΗΤΑΤΕ; ΠΟΙΑ ΕΙΝΑΙ Η ΣΥΓΚΕΚΡΙΜΕΝΗ ΝΟΜΙΚΗ ΒΑΣΗ ΤΗΣ ΑΠΑΙΤΗΣΗΣ;

Η θέση της επιχείρησης είναι απολύτως λογική και νομικά θεμελιώδης:

«ΔΕΝ ΑΡΝΟΥΜΑΙ ΤΑ ΝΟΜΙΜΑ ΔΙΚΑΙΩΜΑΤΑ. ΑΜΦΙΣΒΗΤΩ ΟΜΩΣ ΟΤΙ ΜΠΟΡΕΙΤΕ ΝΑ ΕΙΣΠΡΑΤΤΕΤΕ ΓΙΑ ΚΑΘΕ ΜΟΥΣΙΚΗ, ΓΙΑ ΚΑΘΕ ΗΧΟΓΡΑΦΗΣΗ ΚΑΙ ΓΙΑ ΚΑΘΕ ΔΙΚΑΙΟΥΧΟ, ΧΩΡΙΣ ΝΑ ΑΠΟΔΕΙΚΝΥΕΤΕ ΟΤΙ ΤΟΝ ΕΚΠΡΟΣΩΠΕΙΤΕ».

Γιατί ένας οργανισμός συλλογικής διαχείρισης δεν εκπροσωπεί αυτομάτως κάθε καλλιτέχνη, κάθε παραγωγό και κάθε ηχογράφηση που υπάρχει στον πλανήτη. Η μουσική δεν είναι ένα ενιαίο προϊόν ιδιοκτησίας ενός και μοναδικού εισπρακτικού μηχανισμού. Υπάρχουν διαφορετικοί δικαιούχοι, διαφορετικοί παραγωγοί, διαφορετικές άδειες, διαφορετικά ρεπερτόρια και διαφορετικές μορφές χρήσης.

Αν, λοιπόν, μια επιχείρηση χρησιμοποιεί μουσική που δεν ανήκει στο εκπροσωπούμενο ρεπερτόριο, τότε η απαίτηση πρέπει να ελεγχθεί. Και όταν δεν υπάρχει σαφής σύνδεση ανάμεσα στη μουσική που χρησιμοποιείται και στα δικαιώματα που υποτίθεται ότι εκπροσωπούνται, η επιχείρηση έχει κάθε λόγο να πει:

«ΔΕΙΞΤΕ ΜΟΥ ΤΙ ΑΚΡΙΒΩΣ ΕΚΠΡΟΣΩΠΕΙΤΕ ΚΑΙ ΓΙΑΤΙ ΑΚΡΙΒΩΣ ΣΑΣ ΟΦΕΙΛΩ ΧΡΗΜΑΤΑ».

Ας πάρουμε ένα απλό παράδειγμα. Ένα μικρό κατάστημα χρησιμοποιεί αποκλειστικά μουσική ανεξάρτητων δημιουργών, οι οποίοι έχουν παραχωρήσει άδεια χρήσης μέσω συγκεκριμένης πλατφόρμας. Εμφανίζεται ένας οργανισμός και ζητά αμοιβή. Η επιχείρηση δεν χρειάζεται να φωνάξει «ΔΕΝ ΠΛΗΡΩΝΩ ΚΑΝΕΝΑΝ». Μπορεί να πει κάτι πολύ πιο απλό και πολύ πιο ισχυρό:

«ΠΟΙΟΙ ΑΚΡΙΒΩΣ ΔΙΚΑΙΟΥΧΟΙ ΠΟΥ ΕΚΠΡΟΣΩΠΕΙΤΕ ΕΧΟΥΝ ΔΙΚΑΙΩΜΑΤΑ ΣΤΑ ΗΧΟΓΡΑΦΗΜΑΤΑ ΠΟΥ ΧΡΗΣΙΜΟΠΟΙΩ;»

Εάν δεν μπορεί να αποδειχθεί αυτή η σύνδεση, τότε η απαίτηση δεν μπορεί να θεωρείται αυτονόητη.

Η ΚΑΤΑΧΡΗΣΤΙΚΗ ΑΣΚΗΣΗ ΔΙΚΑΙΩΜΑΤΟΣ δεν σημαίνει ότι κάθε απαίτηση που δεν αρέσει στον οφειλέτη είναι παράνομη. Σημαίνει ότι ένα δικαίωμα δεν μπορεί να ασκείται ανεξέλεγκτα, αδιάκριτα και έξω από τα όρια της ΚΑΛΗΣ ΠΙΣΤΗΣ, των ΧΡΗΣΤΩΝ ΗΘΩΝ και του κοινωνικού και οικονομικού σκοπού του.

Όταν, λοιπόν, ο μικρός επαγγελματίας αντιμετωπίζεται σαν ένα ακόμη πορτοφόλι που πρέπει να ανοίξει, όταν ζητούνται χρήματα χωρίς σαφή σύνδεση με το πραγματικό ρεπερτόριο, όταν το ποσό δεν αιτιολογείται επαρκώς και όταν η πίεση για πληρωμή γίνεται αυτοσκοπός, τότε δικαιολογημένα γεννιέται η εντύπωση μιας ΕΙΣΠΡΑΚΤΙΚΗΣ ΜΗΧΑΝΗΣ που ενδιαφέρεται περισσότερο για το χρήμα παρά για τη δίκαιη προστασία των πραγματικών δικαιούχων.

Και εδώ ακριβώς βρίσκεται η ουσία.

ΟΙ ΚΑΛΛΙΤΕΧΝΕΣ ΚΑΙ ΟΙ ΠΡΑΓΜΑΤΙΚΟΙ ΔΙΚΑΙΟΥΧΟΙ ΠΡΕΠΕΙ ΝΑ ΑΜΕΙΒΟΝΤΑΙ ΓΙΑ ΤΟΝ ΜΟΧΘΟ ΤΟΥΣ. Αυτό δεν αμφισβητείται. Αυτό που αμφισβητείται είναι αν ο κάθε μικρός επαγγελματίας πρέπει να αντιμετωπίζεται σαν ο εύκολος στόχος μιας αδιάκοπης εισπρακτικής διαδικασίας, χωρίς να του εξηγείται με σαφήνεια ΓΙΑ ΠΟΙΟ ΔΙΚΑΙΩΜΑ ΠΛΗΡΩΝΕΙ ΚΑΙ ΠΟΙΟΝ ΑΚΡΙΒΩΣ ΑΠΟΖΗΜΙΩΝΕΙ.

Η πιο ισχυρή άμυνα της επιχείρησης, επομένως, δεν είναι η άρνηση της νομιμότητας των συγγενικών δικαιωμάτων. Είναι η απαίτηση για ΔΙΑΦΑΝΕΙΑ, ΑΠΟΔΕΙΞΗ και ΑΝΑΛΟΓΙΚΟΤΗΤΑ.

«ΘΑ ΠΛΗΡΩΣΩ Ο,ΤΙ ΝΟΜΙΜΑ ΟΦΕΙΛΩ. ΑΛΛΑ ΘΑ ΜΟΥ ΑΠΟΔΕΙΞΕΤΕ ΠΟΙΟΣ ΔΙΚΑΙΟΥΤΑΙ ΝΑ ΕΙΣΠΡΑΞΕΙ, ΓΙΑ ΠΟΙΑ ΜΟΥΣΙΚΗ ΚΑΙ ΜΕ ΠΟΙΟΝ ΑΚΡΙΒΩΣ ΥΠΟΛΟΓΙΣΜΟ».

Αυτό δεν είναι άρνηση δικαιωμάτων. Είναι απαίτηση ΝΟΜΙΜΟΤΗΤΑΣ.

Η μουσική δεν μπορεί να γίνει άλλοθι για ανεξέλεγκτη είσπραξη. Η προστασία των συγγενικών δικαιωμάτων δεν μπορεί να μετατραπεί σε ένα ατελείωτο κυνήγι μικρών επαγγελματιών, από τα μεγάλα καταστήματα μέχρι το τελευταίο καφενείο του χωριού.

Και όσοι έχουν αναλάβει να διαχειρίζονται δικαιώματα οφείλουν να θυμούνται κάτι απλό: ΔΕΝ ΔΙΑΧΕΙΡΙΖΟΝΤΑΙ ΔΙΚΗ ΤΟΥΣ ΠΕΡΙΟΥΣΙΑ. ΔΙΑΧΕΙΡΙΖΟΝΤΑΙ ΔΙΚΑΙΩΜΑΤΑ ΑΛΛΩΝ.

Γι’ αυτό και οφείλουν να ενεργούν με ΔΙΑΦΑΝΕΙΑ, ΣΕΒΑΣΜΟ, ΜΕΤΡΟ και ΑΠΟΔΕΙΞΗ.

Διότι άλλο είναι η δίκαιη αμοιβή του δημιουργού και άλλο η μετατροπή της μουσικής σε ένα ακόμη «χαράτσι» στην πλάτη του μικρού επαγγελματία.

Η ΝΟΜΙΜΗ ΠΡΟΣΤΑΣΙΑ ΤΩΝ ΣΥΓΓΕΝΙΚΩΝ ΔΙΚΑΙΩΜΑΤΩΝ ΕΙΝΑΙ ΑΠΑΡΑΙΤΗΤΗ.

Η ΚΑΤΑΧΡΗΣΤΙΚΗ ΕΙΣΠΡΑΚΤΙΚΗ ΛΟΓΙΚΗ, ΟΜΩΣ, ΔΕΝ ΕΙΝΑΙ.

Και απέναντι σε κάθε απαίτηση που δεν τεκμηριώνεται επαρκώς, κάθε επιχείρηση έχει το δικαίωμα να ρωτήσει:

«ΠΟΙΟ ΕΙΝΑΙ ΤΟ ΔΙΚΑΙΩΜΑ ΣΑΣ; ΠΟΙΟΝ ΕΚΠΡΟΣΩΠΕΙΤΕ; ΓΙΑ ΠΟΙΑ ΜΟΥΣΙΚΗ ΖΗΤΑΤΕ ΧΡΗΜΑΤΑ; ΚΑΙ ΠΩΣ ΑΚΡΙΒΩΣ ΥΠΟΛΟΓΙΣΑΤΕ ΑΥΤΟ ΠΟΥ ΑΠΑΙΤΕΙΤΕ;»

ΔΙΟΤΙ Η ΝΟΜΙΜΟΤΗΤΑ ΔΕΝ ΕΙΝΑΙ ΛΕΥΚΗ ΕΠΙΤΑΓΗ ΓΙΑ ΕΙΣΠΡΑΞΗ.

ΚΑΙ Η ΠΡΟΣΤΑΣΙΑ ΤΩΝ ΔΙΚΑΙΩΜΑΤΩΝ ΔΕΝ ΜΠΟΡΕΙ ΝΑ ΜΕΤΑΤΡΕΠΕΤΑΙ ΣΕ «ΝΤΑΒΑΤΖΙΛΙΚΙ» ΕΙΣ ΒΑΡΟΣ ΕΚΕΙΝΩΝ ΠΟΥ ΠΑΛΕΥΟΥΝ ΚΑΘΗΜΕΡΙΝΑ ΓΙΑ ΝΑ ΚΡΑΤΗΣΟΥΝ ΑΝΟΙΧΤΗ ΤΗΝ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΗ ΤΟΥΣ.